Chào mừng đến với Trường Đại Học Hùng Vương TP. HCM
logo
Địa chỉ 736 Nguyễn Trãi, Q.5, TP. HCM

MAORI - NỀN VĂN HÓA ĐỘC ĐÁO Ở NAM THÁI BÌNH DƯƠNG

MAORI - NỀN VĂN HÓA ĐỘC ĐÁO Ở NAM THÁI BÌNH DƯƠNG

Người Maori hiện đang sinh sống ở New Zealand, một đất nước thuộc châu Đại dương. Tổ tiên của người Maori đến từ vùng Polynesia. Đó là một vùng biển rộng lớn có hơn 1.000 hòn đảo phía trung và nam Thái Bình Dương. Người Maori đặt chân đến New Zealand rất sớm, vào năm 900. Họ đến đó bằng những chiếc xuồng lớn, vượt qua đại dương bao la, mỗi chiếc xuồng chở được 80 chiến binh Maori. Là một trong những đội quân chiến binh hùng mạnh nhất lịch sử, người Maori tin rằng chiến đấu là việc làm hết sức thiêng liêng để có sức mạnh tinh thần và uy tín.

Vào cuối những năm 1700, nhà thám hiểm người Anh đầu tiên đã đến New Zealand là thuyền trưởng James Cook, thuộc Hải Quân Hoàng Gia Anh. Hiện nay, tại Queensland, Australia có Trường Đại học Công lập James Cook University (JCU) mang tên ông. Vào thời điểm thuyền trưởng James Cook phát hiện ra New Zealand và khẳng định đó là vùng đất của nước Anh, có hơn 100.000 người Maori sinh sống trên vùng đất này. Người Maori đã phải ra sức đấu tranh đến cùng để bảo vệ lãnh thổ của mình. Cuộc đấu tranh kéo dài đến gần một trăm năm, đến cuối cùng Hoàng gia Anh cũng thừa nhận quyền sở hữu của người Maori. Do đó, người Maori có địa vị rất đặt biệt trong xã hội New Zealand.

Ngày nay, người Maori vẫn có nền văn hóa và những lễ nghi của riêng họ không lẫn vào cuộc sống hiện đại. Phần lớn nền văn hóa của người Maori xuất phát từ những câu chuyện thần thoại hay các truyền thuyết. Họ tin vào nhiều vị thần bảo vệ các đại dương, những khu rừng và các vụ mùa, những thứ mà họ cần để sinh tồn. Người Maori vẫn đang sinh sống ở vùng đất xinh đẹp này, nơi có núi non, rừng rậm và nước. Người Maori vẫn đang cố gắng bảo tồn ngôn ngữ, nền nghệ thuật và văn hóa của mình. Ngôn ngữ chính của người Maori là Maoritanga, có liên quan với tiếng Tahiti và tiếng Hawaii. Nền văn hoá nghệ thuật của họ luôn là điểm cuốn hút đặc biệt đối với du khách trên thế giới.

Đối với người Maori, nhảy múa là một hình thức quan trọng để kết nối với quá khứ. Họ cảm thấy gần gũi với nền văn hóa và tổ tiên của mình khi trình diễn những điệu nhảy đa dạng. Người Maori còn nổi tiếng với điệu nhảy Haka, một điệu nhảy thường được người Maori sử dụng để đe dọa, thách thức kẻ thù. Ngoài ra, điệu nhảy Haka còn được thực hiện trong một nghi lễ trước khi diễn ra trận chiến. Nếu trong quá trình thực hiện điệu nhảy Haka mà xảy ra sai sót thì những trưởng bối người Maori sẽ cho rằng đó là một điềm xấu. Vì vậy, họ sẽ hủy bỏ kế hoạch trước đó hoặc thay đổi kế hoạch để tránh điều xấu sẽ xảy ra. Khi thực hiện điệu nhảy này, khuôn mặt của người Maori càng hung dữ thì điệu nhảy sẽ càng thành công.

Một trong những nét văn hóa Maori được thế giới biết đến đó là hình xăm (tattoo) Maori độc đáo được nhiều người chọn xăm lên mình như siêu sao nổi tiếng của loạt phim “Fast and Furious” Dwayne Johnson. Người Maori cũng xăm mình như nhiều dân tộc khác thời xưa. Cả nam giới và nữ giới đều thực hành xăm mình và phổ biến là xăm lên mặt. Tuy nhiên, một số người xăm hình xăm lên cổ, cánh tay... Những hình xăm đó hầu hết được xăm lên cơ thể từ khi họ còn trẻ.

Để bảo vệ lãnh thổ và dân tộc của mình, người Maori luôn là những chiến binh dũng mãnh và chưa từng bị khuất phục. Một trong những vũ khí phổ biến nhất của chiến binh Maori đó là vũ khí có hình giọt nước. Nó được làm từ xương, ngọc bích hoặc đá. Chiến binh Maori sử dụng vũ khí này trong giao chiến cận chiến. Khi chiến đấu với kẻ thù, nếu bị đánh trúng thì vũ khí nguy hiểm này sẽ có thể khiến kẻ thù bị vỡ xương cổ, trật khớp hoặc vỡ vai và sau cùng là đòn chí mạng vào phần đầu. Chỉ với một cú ra đòn mạnh vào đầu, chiến binh Maori dễ dàng giết chết kẻ thù bằng loại vũ khí này.

Nếu như người Việt Nam ta chào nhau bằng cách bắt tay, vẫy tay hay ôm nhau thắm thiết thì người Maori lại có kiểu chào truyền thống “Hongi”. Họ chào hỏi bằng cách cọ mũi vào nhau (nose rubbing) và kết thúc lời chào bằng cái nắm tay. Nghi thức chào chạm mũi này mang ý nghĩa là truyền cho nhau hơi thở của sự sống. Nếu người Maori chào người ngoại quốc bằng cách này, tức là họ xem người đó như một người dân của mảnh đất đó. Kiểu chào này được người Maori sử dụng rất phổ biến, nhất là trong các nghi lễ. 

Các câu chuyện và truyền thuyết về lịch sử của người Maori được kể lại qua những tác phẩm nghệ thuật. Các tác phẩm điêu khắc bằng gỗ, những bức bích họa và các khối đá chạm trổ có thể miêu tả chi tiết một vị thần đặc biệt nào đó hoặc bản thân những tác phẩm đã có vai trò đặc biệt quan trọng trong nền văn hóa của người Maori. Có thể nói, lối sống, văn hóa, ngôn ngữ, nghệ thuật và các điệu nhảy của người Maori được đánh giá cao ở khắp Nam Thái Bình Dương.

 

ThS. Nguyễn Quang Hiếu

Phó Trưởng Khoa Ngoại ngữ - HVUH