Nói về lĩnh vực dịch thuật, nhiều bạn sinh viên ngay cả những bạn chuyên ngành ngôn ngữ Anh vẫn còn khá mơ hồ.  Những  chia sẻ dưới đây của Thầy Hồ Liên Biện – nguyên Trưởng Khoa Ngoại ngữ của Trường ĐH Hùng Vương TP.HCM, người có hơn 50 năm kinh nghiệm trong vấn đề dịch thuật, sẽ giúp các bạn có cái nhìn chính xác hơn về lĩnh vực này.

Khoa Ngoại ngữ:  Xin chào Thầy, với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực giảng dạy và dịch sách, Thầy có thể cho biết nhu cầu biên phiên dịch viên trên thị trường hiện có nhiều không ạ? Và những môi trường làm việc của biên dịch viên thường là trong lĩnh vực nào?

Thầy Hồ Liên Biện: Nhu cầu biên dịch viên (translator) trên thị trường hiện nay không nhiều. Tôi không thấy có nhà xuất bản nào chuyên xuất bản sách dịch Anh – Việt hoặc Việt – Anh. Tuy nhiên, nhu cầu phiên dịch viên (interpreter) thì có, dù không nhiều, nhất là trong các công ty nước ngoài tại Việt Nam hoặc công ty có những mối quan hệ làm việc với người nước ngoài. Lĩnh vực hoạt động rất đa dạng như là trợ lý lãnh đạo, buôn bán, tiếp thị…

Khoa Ngoại ngữ:  Thưa Thầy, thường thì mỗi một ngành nghề đều đòi hỏi một số kỹ năng nhất định. Đối với một Biên dịch viên, đặc biệt những bạn sinh viên mới tốt nghiệp muốn theo ngành Biên dịch  thì cần phải có những kỹ năng cần thiết nào?

Thầy Hồ Liên Biện:

Một số kỹ năng tiêu biểu cho nghề biên dịch: đọc, viết, ngữ pháp, kiến thức chuyên môn ngành, dùng máy tính, tìm tài liệu trên mạng, tra từ điển.

Một số kỹ năng tiêu biểu cho nghề phiên dịch: nghe, nói, ngữ pháp, kiến thức chuyên môn ngành, dùng điện thoại di động.

Khoa Ngoại ngữ:  Vậy trong số những kỹ năng mà Thầy nói ở trên thì kỹ năng nào là khó rèn luyện nhất? Thầy có thể đề xuất một số cách để khắc phục hoặc rèn luyện kỹ năng này tốt hơn?

Thầy Hồ Liên Biện:

Về biên dịch (translation), kỹ năng khó rèn luyện là kiến thức am hiểu về chuyên môn ngành. Cách khắc phục là học cao về ngành chuyên môn đó, đồng thời học lên về ngành biên phiên dịch tiếng Anh (thạc sĩ hoặc tiến sĩ).

Về phiên dịch (interpretation), kỹ năng khó rèn luyện là nghe, thứ 2 là không am hiểu đủ về chuyên môn ngành. Cách khắc phục là nghe nhiều, học cao về ngành chuyên môn đó, đồng thời học lên về ngành biên phiên dịch tiếng Anh (thạc sĩ hoặc tiến sĩ).

Khoa Ngoại ngữ:  Thầy có thể cho biết thêm về những khó khăn trong quá trình học, giảng dạy và trở thành một nhà biên – phiên dịch thuật là gì?

Thầy Hồ Liên Biện: Khó khăn trong quá trình học và giảng dạy là không có thời gian thực tập nhiều. Đây là khó khăn chung của đại học Việt Nam. Riêng về khó khăn để trở thành biên dịch viên hay phiên dịch viên, đó là bậc học cử nhân chưa hoàn toàn đáp ứng nhu cầu của công việc. Cần phải có văn bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ chuyên ngành biên phiên dịch.

Khoa Ngoại ngữ: Vậy đối với dịch thuật mình có thể chia ra thành bao nhiêu loại? Thầy có thể điểm sơ qua những thuận lợi và khó khăn của từng loại? và có thể đưa ra kết luận đối với sinh viên mới tốt nghiệp có thể thử sức với loại nào ạ?

Thầy Hồ Liên Biện: Như đã nói trên, dịch thuật chia ra làm hai loại chính: biên dịch và phiên dịch. Bậc sau đại học của ngành này là “biên phiên dịch”. Sinh viên mới tốt nghiệp có thể thử sức ngành mình thích hoặc ngành mình có cơ hội tìm được việc.

Khoa Ngoại ngữ:  Thưa Thầy, giữa việc dịch Anh – Việt hay Việt – Anh thì sẽ gặp khó khăn nhiều hơn? và vì sao dịch Anh – Việt hay Việt – Anh sẽ khó hơn ạ?

Thầy Hồ Liên Biện: Dịch Việt  – Anh thường khó hơn dịch Anh – Việt. Lý do là mình dùng tiếng Việt thường xuyên nhưng ít dùng tiếng Anh hơn.

Khoa Ngoại ngữ:  Hiện tại, chúng ta có một cách, một kênh hay một phương tiện nào đó giúp cho sinh viên tự học để rèn luyện trở thành biên dịch viên?

Thầy Hồ Liên Biện: Phương tiện để rèn luyện: đọc nhiều sách báo tiếng Anh và nghe chương trình tiếng Anh trên truyền hình, nhất là về ngành nghề mình đang làm, học sau đại học ngành biên phiên dịch. Trên mạng có rất nhiều tài liệu về biên dịch và phiên dịch, chẳng hạn như “A textbook of translation by Peter Newmark”.

Khoa Ngoại ngữ:  Xin trân trọng cảm ơn Thầy đã dành thời gian trao đổi cùng chúng em! Kính chúc Thầy nhiều sức khỏe, thành công và hạnh phúc!

Thầy Hồ Liên Biện: Hy vọng phần tư vấn trên sẽ có ích cho các em. Thầy mến chúc các em sinh viên của Trường vui vẻ, học tập tốt!

Bài: ThS. Phan Tú Trinh (KHOA NGOẠI NGỮ – HVUH)

 

 

 

Cùng chuyên mục